We Specialize in

Обращение Расулзаде к народу Азербайджана по случаю 28 мая (на тюркском и русском языках)

Расулзаде в эмиграции
Обращение Мамед Эмина Расулзаде (Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, 1884-1955 - тюркский государственный деятель, ученый, публицист, один из отцов-основателей Азербайджанской Республики) к азербайджанскому народу по случаю 35-летия провозглашения в Азербайджане республики(перевел с тюркского: Амир Эйваз).

Дорогие сограждане!

Пользуясь возможностью, предоставленной радиостанцией "Голос Америки", обращаюсь к Вам сегодня, 28 мая - в самый великий для Азербайджана день. После 100-летней царской кабалы, ровно 35 лет назад Азербайджанский Национальный совет объявил всему миру о независимости Азербайджанской Республики. Если народ Азербайджана, задолго до этой даты доказал, то что является единой нацией, начиная с этой даты он создал свое государство и заявил о его независимости. Обладающая единым культурным наследием, наша Родина сделала значимые шаги в политической сфере.

Наиболее кровавой борьбой за независимость стала борьба против Российского царизма в начале XIX столетия. Полная героизма эта борьба длилась до тридцати лет, а смерть Джавад хана в бою за Веру и Родину в 1804 году в Гяндже стала народным эпосом. "Умрем, но не свернем с пути" – вот священный лозунг истинных патриотов.

Объявив свою независимость 28 мая 1918 года, Азербайджан превратил этот естественный результат истории в реальное дело. В то же время, он воспринял актуальные и великие лозунги века, и, приведя формулу "Каждая нация в праве сама определять свою судьбу" в соответствие с общенародным мнением и желанием, объявил о своей независимости.

Азербайджанское правительство, основанное на идеи независимости, за короткий отрезок времени проделало огромную работу в стране. В Азербайджане, где последние 100 лет запрещалось несение воинской службы, была создана армия. Были приведены в порядок офицерские силы и силы безопасности страны, в которой при царизме азербайджанцы даже близко не допускались к управлению государством. Правительство принялось за коренные преобразования в социальной сфере, разработало законы для передачи земли крестьянам, предприняло меры по защите прав рабочих. За короткий период правительство дало народу образование, объявило тюркский язык государственным, открыло средние и высшие учебные заведения.

Депутаты создали режим с ответственным правительством по типу западноевропейских демократий. Власть находилась в руках Национального Меджлиса (парламента – ред.). Без доверия парламента, ни одно правительство не могло находиться у власти. В стране царила полная свобода. Тогда и речи быть не могло о терроре, существующем ныне, в советский период. И люди, и регионы жили в мире и благополучии. Двери Родины не были закрытыми для всего мира, как они закрыты сейчас. Каждый азербайджанец мог побывать там, где хотел.

Были созданы дружественные отношения с соседними странами и европейскими государствами. Со многими нациями имелись торговые, экономические отношения. В результате всего этого независимость нашей Республики была признана европейскими государствами и Соединенными Штатами Америки. Вслед за ними многие другие государства признали нашу независимость. Турция и Иран построили с Азербайджаном дипломатические отношения. Между ними и Азербайджаном были подписаны договора о дружбе и братстве.

12 января 1920 года стал днем признания Республики, его от всей души праздновал народ Азербайджана. Это был воистину большой праздник. Ибо с этого дня вопрос Азербайджана прекратил быть внутренним делом России и превратился в межнациональный вопрос.

В нашей стране воцарилась идея свободы и независимости, воспетая славными мыслителями, деятелями нашей культуры, и с одобрением встреченная мировой демократией. Призрак тирании и покорности, угнетавший нас 100 лет, был изгнан.

Но, увы, испытания на этом не завершились! Кровавая царская тирания сменилась еще более кровавым гнетом большевизма. Дитя свободы - наша независимость была растоптана под ногами красных захватчиков. Кровь залила сопротивляющуюся страну.

28 апреля, месяц назад, советские пропагандисты представили вам этот кровавый захват, как достижение свободы и независимости. Советский строй, представленный вам, как самый свободный и демократический режим, на деле является самым жестоким и лживым тираническим режимом. Если бы у вас была возможность сравнить, вы сами увидели насколько это является правдой.

Пусть те, кто отнял нашу свободу, если они не боятся народа, поднимут железный занавес и объявят свободу. Но они не смогут этого сделать. Ибо тогда все встанет на свои места. А они как летучие мыши, боятся солнца.

Азербайджан и наряду с ним все республики Кавказа завоевали свою истинную свободу и независимость в мае 1918 года. Но в 1920 году эта свобода и независимость была потоплена в крови огнем превосходящих сил Красной российской армии.

В этой борьбе, полной трагичности и героизма, десятки тысяч граждан стали шехидами. Нации Кавказа, защищавшие в 1920 году свое право на независимость, вот уже 33 года различными средствами ведут свою борьбу.

В этой борьбе, временами обретавшей еще больший драматизм, даже некоторые граждане, когда-то обманувшиеся на лживые коммунистические лозунги, сегодня присоединились к фронту истинных националистов и патриотов. Эмигранты, вынужденные в результате иностранной оккупации перебраться в другие государства, доводят до сведения общественной мысли всего мира правду об этой борьбе за национальную независимость.

Не стоит здесь говорить о тех трудностях, которые выпали на нашу долю в этом деле. Однако стоит отметить, что разъяснение миру того, что нации, попавшие под руку коммунистического режима Советов, превращаются в сообщества рабов, не имеющих элементарных прав, не оказалось сложным.

Мир начинает видеть советские реалии. Мир, который, несмотря на прошедшие 8 лет с окончания войны, все еще не может прийти в успокоение, уже понимает суть вопроса. Ему известно, что пока коммунисты, отрицающие права и свободы человека, крепко стоят на ногах, и желают раздуть огонь революции по всему свету, на земле никогда не будет мира и порядка.

Свобода – это общемировая идея. Если останется хоть один закабаленный человек, хоть одна угнетенная нация, миру не видать истинной свободы и безопасности.

Самоопределение кавказских народов, занявших в мае 1918 года достойное место на фронте наций, требующих свободы, отныне тесно переплелось с самоопределением всех остальных свободных наций. Советский диктатор Сталин, утверждавший, что отделение от России является реакцией, а отделение от других – революцией, скончался, но его двуличная система - сталинизм все еще существует. Эта система изо дня в день все больше сталкивается с реалиями мира, истиной и ложью.

Несомненно, однажды правда засияет, и победит тот, кто на стороне свободы, принципа Объединенных Наций и прав человека. Это солнце победы вновь подобно 28 мая 1918 года взойдет над нашей любимой Родиной, угнетаемой ныне красным деспотизмом. Граждане, нисколько в этом не сомневайтесь!

Граждане! Передаю приветствия от всех нас, кто с трехцветным знаменем независимости на своей груди живет здесь, всем вам, живущим там под различными страхами и угрозами, но с любовью к независимости. Преклоняюсь перед всеми, кто пожертвовал своими жизнями за обретенную 28 мая независимость, и хочу произнести словами поэта те строчки, которые, несмотря на великое национальное горе, всегда объединяют нас:

Ты наш, пока бьются наши сердца, навеки ты нам дан,
Живи и здравствуй родная страна, наш славный Азербайджан!


28 мая 1953 года

Оригинал:

Amerikanın Səsi Radiosunun verdiyi imkanlardan istifadə edərək bu gün Azərbaycan tarixinin ən böyük günü olan 28 mayısda sizlərə xitab edirəm.

100 il sürən Çar əsarətindən sonra bundan 35 il əvvəl Azərbaycan Şura-i-Millisi, Azərbaycan Cümhuriyyətinin İstiqlalını bütün dünyaya elan etdi. O tarixdən əvvəl bir millət olaraq varlığını isbat edən Azərbaycan xalqı, bu tarixdən etibarən millət olaraq bir dövlət qurmuş və bu dövlətin istiqlalı bütün mövcudiyyətilə meydana atılmışdır. Mədəni bütün bir tərəkəyə (mirasa) malik olan vətənimiz siyasət sahəsində çoq böyük və dəyərli həmlələr göstərmişdir. İstiqlal uğrunda yapılan tarixi savaşların ən qanlısı 19-cu əsrin başlarında Rusiya Çarlığına qarşı yapılmışdır. 30 ilə qədər sürən bu savaş qəhrəmanlıqlarla doludur. Cavad xanın 1904-də Gəncədəki şanlı qəzası dillərdə dastandır. “Ölmək var, dönmək yoxdur”. Bu həqiqi vətənpərəstlərin tətbiq etdikləri ən müqəddəs bir şüardır.

28 Mayıs 1918-də, İstiqlalını elan etməklə Azərbaycan tarixinin təbii bir nəticəsini fikirdən işə keçirdi. Eyni zamanda, o zəmanəyə hakim olan əsrin böyük şüarından istifadə edirdi. “Hər millət öz müqəddəratını özü həll etməyə səlahiyyətdardır” düsturunu xalqın ümumi rəyinə uyaraq istiqlalını elan edirdi. Istiqlal elanı üzərinə qurulan milli Azərbaycan Hökuməti, az zamanda məmləkətdə çoq böyük işlər gördü. 100 ildən bəri əsgərlikdən mənedilən (qadağan edilən) Azərbaycanda bir ordu yaratdı. Çarlıq zamanında Dövlət idarəsinə yaxın buraxılmayan Azərbaycanlılardan zabita və əmniyyət qüvvətləri vücuda gətirdi. Sosial sahədə əsaslı islahata girişdi. Kəndlilərə torpaq vermək üçün qanunlar hazırladı. Fəhlələrin haqlarını qorumaq üçün tədbirlər aldı. Xalqı az zamanda oxutmaya başladı. Türkcəyi dövlətin rəsmi dili elan etdi. Orta və ali məktəblər açdı.

Qərbi Avropa demokrasiyaları tipində, xalq nümayəndələri cavabdeh bir hökumət üsul-idarəsi yaratdı. Hakimiyyət, Millət Məclisinin əlində idi. Parlamentodan etimad almadıqca heç bir Hökumət iş başında qala bilməzdi. Məmləkətdə tam bir azadlıq vardı. O zaman indi Sovet zamanında olduğu kimi terror deyilən şeydən heç bir əsər yoxdu. Şəxslər də, məskənlər də əmin və amanda idi. Vətənin qapıları indi olduğu kimi bütün dünyaya qapalı deyildi. Hər Azərbaycanlı, istədiyi zaman hara istərsə gedərdi.

Qonşu və Avropa Dövlətləri ilə dostluq münasibətləri təsis edilmişdi. Bütün millətlərlə alış-veriş vardı. Bütün bunların nəticəsində idi ki, Cümhuriyyətimizin istiqlalı Avropa Dövlətləri ilə Birləşik Amerika tərəfindən tanındı. Onları təqibən böyük bir çoq dövlətlər dəxi İstiqlalımızı tanıdılar. Türkiyə ilə İran, Azərbaycanla münasibətə gəldilər. Aralarında dostluq və qardaşlıq muahədələri (əhdnamə, müqavilə) imzalandı. 12 yanvar 1920 Cümhuriyyətin dövlətlər tərəfindən tanınması günü idi. Bu günü Azərbaycan xalqı candan bayram etdi. Bu, həqiqətən böyük bir bayramdı. Çünki bu gündən etibarən Azərbaycan Davası, Rusiyanın bir iç məsələsi olmaqdan çıxmış, millətlərarası bir məsələ olmuşdu. Mədəniyyət tariximizin şanlı fikir adamları tərəfindən alqışlanan azadlıq və istiqlal fikri məmləkətimizdə yerləşdi və bu illər dünya demokrasiyası tərəfindən təqdir ilə qarşılandı. 100 ildən bəri üstümüzə çökən istibdad və istila xəyuləsi (xəyal) artıq bizdən uzaqlaşdı.

Heyhat! Qədər (tale) imtahanları tamam deyildi. Qanlı Çar istibdadının yerini bu dəfə ondan daha qanlı bolşevik istibdadı tutdu. Bala azadlıq istiqlalımız qızıl istilaçıların ayaqları altında əzildi. Müqavimət edən məmləkətdə qan gövdəyə çıxdı. Bundan bir ay əvvəl 28 apreldə Sovet propaqandaçıları bu qanlı istila hərəkətini sizə azadlıq və istiqlal hadisəsi kimi göstərdilər. Sizə dünyanın ən azad və demokrat rejimi kimi kəlama verilən Sovet quruluşu, işdə qəddar və ən yalançı bir istibdad rejimidir. Müqayisə etmək imkanında olsaydınız bunun nə qədər doğru olduğunu gözünüzlə görürdünüz. Azadlığımızı əlimizdən alanlar, millətdən qorxmurlarsa dəmir pərdəni qaldırsınlar, azadlık elan etsinlər. Edə bilməzlər. Çünki ağla qara meydana çıxar. Onlar səptərə (yarasa) kimidilər, günəşdən qaçarlar.

Azərbaycan, onunla bərabər bütün Qafqasya Cümhuriyyətləri həqiqi azadlık ve istiqlalına 1918-in mayısında qovuşdular. 1920-də isə bu azadlıq və istiqlal, qızıl Rus ordusu tərəfindən üstün qüvvətlərlə, qanla ve atəşlə basdırıldı. Faciələr və qəhrəmanlıqlarla dolu olan bu mücadilədə on minlərcə vətəndaş şəhid oldu. 1920 istilasına qarşı 1918 istiqlal haqqını müdafiə edən Qafqasya millətləri indi 33 ildir ki, müxtəlif vasitələrlə mücadilə edirlər. Zaman-zaman dramatik şəkillər alan bu mücadilədə vaxtı ilə yalançı kommunist şüarlarına aldanan yol azmış bəzi vətəndaşlar belə, bu gün həqiqi milliyyətçilər və vətənpərvərlər cəbhəsinə keçmişlərdir. Yabançı istilası üzərinə əcnəbi məmləkətlərə çıxmış olan Qafqasya mühacirləri, milli istiqlal davasını mədəni dünya əfkarı-ümumiyyəsinə (ictimai fikir) anlatmakdadırlar. Bu vəzifəni ifa edərkən nə kimi müşküllərə uğradığımızdan bəhs etməyin burada yeri deyildir. Bu qədər demək lazımdır ki, Sovetlərdə kommunist rejiminə düşən millətlərin hər dürlü haqq və hüquqdan məhrum qullardan ibarət cəmiyyətlər halına gəldiyini azad dünyaya anlatmaq çoq çətin olmamışdır. Şükür ki, hadisələr bizə kömək edir. Dünya Sovet həqiqətini görməyə başlayır. 8 ildən bəri hərbi bitirmişkən sülhə qovuşa bilməyən dünya, artıq məsələni anlayır. Bilir ki, azadlıq və insan haqlarını inkar edən kommunistlər, müəzzəm bir dövlət halında ayaqda durduqca və dünyanı inqilab atəşilə yandırmaq üçün könlü çəkdikcə yer üzündə heç bir zaman sülh və asayiş buluna bilməyəcəkdir.

Azadlıq cahanşümul bir fikirdir. Bir tək əsir insan, bir tək əsir millət qaldıqca, dünya həqiqi azadlıq və əmniyyət üzü görə bilməz.

1918 mayısındakı tarixi qərarları ilə azadlıq denən (deyilən) millətlər cəbhəsində yer alan Qafqasya millətlərinin müqəddəratları, azad millətlərin müqəddəratları ilə bağlanmışdır. Rusiyadan ayrılmanın bir irtica, başqalarından ayrılmanın bir inqilab olduğunu söyləyən Sovet diktatoru Stalin ölmüşdür, amma onun iki üzlü sistemi, Stalinizm, hələ ayaqdadır. Bu sistem gün keçdikcə dünya həqiqətləri ilə qarşılaşmaqda, haq ilə batil, yalan ilə doğru üz-üzə gəlməkdədir. Şübhəsizdir ki, bir gün həqiqət parıldayacaq, azadlıq əsasını, Birləşmiş Millətlər prinsipini və insan haqlarını tutan tərəf qalib gələcəkdir. Bu qalibiyyət günəşi, qızıl istibdad zülmü altında inləyən əziz vətənimizdə 1918-in 28 mayısı kimi yenidən doğacaqdır. Buna qətiyyən şübhə etməyiniz.

Vətəndaşlar! Üçrəngli İstiqlal Bayrağını döşlərində gəzdirən buradakı vətən ayrısı bizlərdən, orada hər dürlü qorxu və təhdid altında qəlbləri İstiqlal eşqiylə çırpınan azadlıq ayrısı sizlərə candan salamlar göndərir, 28 Mayıs İstiqlal qurbanlarının əziz ruhları hüzurunda hörmətlə əyilir və hər iki tərəfi birləşdirən milli böyük həsrəti, şairin deyişiylə dilə gətirirəm:

Sən bizimsən, bizimsən, durduqca bədəndə can,
Yaşa, yaşa, çoq yaşa, ey şanlı Azərbaycan!

28 mayıs 1953-cü il
Meet The Team